Wat je rechten zijn bij arbeidsongeschiktheid door longsarcoïdose in Nederland

Je voelt je moe, benauwd en je lichaam lijkt soms tegen je te werken. De diagnose longsarcoïdose is op zichzelf al een flinke klap.

Maar als je door deze ziekte niet meer kunt werken, komt er een hele nieuwe lading stress bij. Hoe zit het met je inkomen? Wie betaalt de rekening?

En wat zijn eigenlijk je rechten? Geen zorgen, we nemen het stap voor stap door.

Dit is jouw gids voor arbeidsongeschiktheid door longsarcoïdose in Nederland, uitgelegd zoals je het tegen een vriend zou vertellen.

Het eerste aanspreekpunt: De bedrijfsarts

Voordat je in de stress schiet over geld, is er één persoon die nú belangrijk is: de bedrijfsarts. Zodra je ziek meldt, kom je bij deze arts terecht.

Je bent niet verplicht om je exacte diagnose te vertellen aan je leidinggevende, maar de bedrijfsarts mag het wel weten.

Voor longsarcoïdose is het soms lastig om aan te tonen dat je écht beperkt bent. Je ziet er van buiten misschien gezond uit, maar van binnen speelt de ziekte op. De bedrijfsarts is er om te kijken wat je nog wél kunt.

Samen stel je een plan op voor je terugkeer op het werk. Dit heet een ‘plan van aanpak’.

Als het niet lukt om te werken, krijg je een ‘arbeidsongeschiktheidsverklaring’. Dit document is je toegangspoortje naar een uitkering.

De WIA: Jouw vangnet na twee jaar ziekte

In Nederland heb je als werknemer recht op loondoorbetaling bij ziekte. Je werkgever betaalt minimaal 70% van je laatstverdiende loon, en soms zelfs 100% in het eerste jaar.

Dit loopt door tot maximaal twee jaar. In die tijd probeert je werkgever je zo goed mogelijk te begeleiden. Maar wat als je na die twee jaar nog steeds ziek bent door de gevolgen van longsarcoïdose?

WGA: Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten

Dan stap je over naar de Wet Work en Inkomen naar Arbeidsvermogen, beter bekend als de WIA.

De WIA bestaat uit twee hoofdregelingen: Deze regeling is voor jou als je nog wél iets kunt werken, maar niet meer het volle pond. Je arbeidsongeschiktheid wordt berekend op basis van je ‘restverdiencapaciteit’. Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg: wat kun je nog verdienen met ander werk? Bij de WGA krijg je een uitkering die het gat tussen je nieuwe (lagere) loon en je oude loon opvult.

Je bouwt hiermee geen pensioen op over het uitkeringsdeel, dus dat is iets om rekening mee te houden. Als je door longsarcoïdose echt nergens meer aan de slag kunt – en de verwachting is dat dit blijvend is – kom je in de IVA terecht.

Dit is een uitkering van 75% van je laatstverdiende loon. Je bent dan ‘volledig arbeidsongeschikt’. Dit is vaak het geval bij ernstige longschade of vermoeidheid die niet verbetert. Je hoeft niet actief te solliciteren, maar je bent wel verplicht om mee te werken aan re-integratie, als daar nog ruimte in zit.

IVA: Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsgeschikten

De keuring door het UWV: Spanning of niet?

Je kunt niet zomaar een WIA-uitkering aanvragen; het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) moet je keuren. Dit gebeurt meestal rond de 88ste week dat je ziek bent.

Tijdens deze keuring kijkt een verzekeringsarts naar jouw medische situatie en een arbeidsdeskundige naar wat je nog kunt doen op de arbeidsmarkt.

Bij longsarcoïdose is het belangrijk om goed te documenteren. De ziekte kan wisselend zijn; de ene dag voel je je redelijk, de andere dag ben je total loss. Schrijf dit soort patronen op!

Het UWV kijkt naar je belastbaarheid: hoeveel uur per dag kun je werken? Welke taken zijn te zwaar? Zorg dat je huisarts en longarts duidelijke informatie aanleveren. Het is jouw verantwoordelijkheid om aan te tonen dat je beperkingen hebt, dus wees hierin proactief.

De Wajong: Voor als je al jong ziek wordt

Ben je jonger dan 18 jaar en word je ziek, of ben je net klaar met school en direct uitgevallen?

Dan kom je mogelijk in aanmerking voor de Wajong (Wet Arbeidsondersteuning Jonggehandicapten). Dit is een uitkering voor mensen die vanaf hun jeugd beperkingen hebben. De regels voor de Wajong zijn streng. Je moet vaak al vóór je 18e of direct na je studie problemen hebben gehad.

Als je longsarcoïdose op latere leeftijd krijgt, val je meestal onder de WIA. Bekijk hoe je een WIA-aanvraag voorbereidt als je door je longziekte niet meer kunt werken. Check altijd de voorwaarden bij het UWV, want de regels zijn de afgelopen jaren wel veranderd.

Wat als je ZZP’er bent?

Werken als zelfstandige zonder personeel (zzp’er) en ziek worden door longsarcoïdose is lastig. Als zzp’er ben je zelf verantwoordelijk voor je inkomen.

Er is geen werkgever die je loon doorbetaalt. Gelukkig is er de Werkhervattingsregeling (Wet WIA) voor zelfstandigen, maar je moet je hier wel voor verzekeren vóórdat je ziek wordt.

Heb je geen verzekering? Dan ben je aangewezen op je spaargeld of de bijstand. Een beroep doen op de WIA als zelfstandige is alleen mogelijk als je in loondienst bent geweest en voldoende hebt opgebouwd. Het is dus cruciaal om je tijdig te informeren over een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) als je ZZP’er bent.

Je rechten op de werkvloer

Je werkgever heeft een verplichting om je te begeleiden, maar jij hebt ook rechten.

Een belangrijk recht is het recht op passend werk. Als je door longsarcoïdose je oude functie niet meer kunt uitoefenen, moet je werkgever proberen om je ander werk aan te bieden binnen het bedrijf. Daarnaast mag je niet zomaar ontslagen worden vanwege je ziekte.

Tijdens de eerste twee jaar van je ziekte ben je maximaal beschermd. Pas na twee jaar kan je contract worden beëindigd, maar alleen als je werkgever kan aantonen dat er geen passend werk voor je is en je re-integratie op een goede manier is gefaseerd. Als je werkgever dit niet goed doet, kan het UWV de loonsanctie opleggen, wat betekent dat ze je loon langer moeten doorbetalen.

Praktische tips voor jouw situatie

Om het proces soepel te laten verlopen, zijn er een paar dingen die je kunt doen:

• Houd een dagboek bij: Noteer hoe je je voelt, hoe vermoeid je bent en welke activiteiten je beperken. Dit is goud waard voor de keuring.
• Zoek lotgenoten: Op forums of via patientenverenigingen (zoals de Sarcoïdose Vereniging) vind je tips van mensen die hetzelfde doormaken.
• Gebruik hulpmiddelen: Vraag bij het UWV of de gemeente om hulp bij aanpassingen op je werkplek of in je huis.
• Check je verzekering: Heb je een aanvullende verzekering? Soms dekt deze fysiotherapie of revalidatie die nodig is bij longsarcoïdose.

Conclusie: Wees voorbereid en blijf alert

Arbeidsongeschiktheid door longsarcoïdose is een complex traject, maar je staat er niet alleen voor. De wetgeving in Nederland is erop gericht om je inkomen te beschermen, maar het systeem vereist actieve deelname van jou.

Zorg dat je je zaakjes op orde hebt, blijf communiceren met je bedrijfsarts en het UWV, en vraag hulp waar nodig.

Onthoud: jouw gezondheid gaat voor. De regels zijn er om je te helpen, niet om je tegen te werken. Zolang je zelf het heft in handen neemt en weet wat je rechten zijn, kom je een heel eind.